Historie van het landgoed

De oude moestuinen

Een nutstuin of moestuin vormde een vast onderdeel van een buitenplaats om in de directe levensbehoeften van de toenmalige landeigenaren te voorzien. De twee aan de Kromme Rijn gelegen moestuinen bestaan waarschijnlijk al sinds de Middeleeuwen. De tuin voorzag de bewoners van groenten, fruit, kruiden en bloemen. Vanaf de 18e eeuw maakten oranjerieën, tuinmuren en broeierijen het mogelijk exotische vruchten zoals ananassen te telen.

 

De laatste eigenaar van de moestuin van Nieuw Amelisweerd (sinds 1811) was de familie Bosch van Drakenstein. Zij verkochten in 1963 hun Landgoed Nieuw Amelisweerd aan de gemeente Utrecht. De moestuin is daarna jarenlang door de gemeente gebruikt als dierenweide, totdat in 1985 biologisch-dynamisch tuinbouwbedrijf De Aardvlo de grond in gebruik nam, evenals de moestuin van Oud Amelisweerd, die werd overgenomen van de toenmalige tuinder Van Kraaij (pachter sinds 1946).

 

In 2010 splitste het bedrijf zich en zijn de tuinders van De Aardvlo verder gegaan op Oud Amelisweerd onder de naam Tuinderij Amelis’Hof en werd de moestuin op Nieuw Amelisweerd in gebruik genomen door Tuinderij De Volle Grond. Beiden bedrijven pachten de moestuinen van de Stichting Historische Moestuinen Landgoed Amelisweerd.

Kaart met de ligging van de tuinderijen (groen) en de landhuizen (geel) in (Nieuw en Oud) Amelisweerd

Het landgoed Amelisweerd

Amelisweerd dankt zijn naam aan Amelis miles de Insula, een ridder die zich kort voor 1227 aan de Kromme Rijn vestigde op een waard (een stuk land dat grenst aan een waterloop, in dit geval de Kromme Rijn). Vervolgens noemde hij zich naar dit stuk land: Amelis uten Werde. Na het overlijden van ridder Amelis wordt zijn bezit door zijn kinderen in drieën gedeeld. Twee delen vormen samen Oud Amelisweerd, het andere deel wordt gevormd door Nieuw Amelisweerd.

 

Nadat de Fransen in het rampjaar 1672 (“het land was reddeloos, het volk redeloos, de regering radeloos”) het oude landhuis op Nieuw Amelisweerd hadden vernietigd, werd het huidige witte huis van Nieuw Amelisweerd gebouwd.

 

Het landhuis van Oud Amelisweerd werd door de Fransen geplunderd en in brand gestoken. Pas een eeuw later in 1770 bouwde baron Taets van Amerongen het huidige landhuis. Deze amateurbotanicus was ook verantwoordelijk voor de aanleg van het landgoed in zijn huidige vorm.

 

Niet lang daarna, tijdens de Franse bezetting, had Koning Lodewijk Napoleon de broer van Napoleon Bonaparte, beide landgoederen in eigendom.

 

Sinds 1951 is de gemeente Utrecht eigenaar van het landhuis Oud Amelisweerd en sinds 1963 is zij ook in het bezit van Nieuw Amelisweerd, beiden gekocht van de familie Bosch van Drakenstein, de laatste bewoners sinds Lodewijk Napoleon.

 

Momenteel vindt in het landhuis van Nieuw Amelisweerd appartementenverhuur plaats en is in het landhuis van Oud Amelisweerd het MOA (Museum Oud Amelisweerd) gevestigd, waar o.a. het oude Chinese behang en de Armando collectie worden tentoongesteld.

 


ANBI logo Stichting Historische Moestuinen Landgoed Amelisweerd, p/a Koningslaan 5a, 3981 HD Bunnik.
email: webmaster@moestuinenamelisweerd.nl